logo indianen website

Indianen



Talen en culturen van Indiaans Amerika

Tussen de tienduizend en twintigduizend jaar geleden trekken over de Beringstraat tussen Alaska en Siberië mensen uit Azië Amerika binnen. Deze mensen zijn de voorouders van de huidige Indianen en Eskimo's. De oudste gevonden voorwerpen in Amerika zijn in Alaska gevonden en zijn tussen de 12.000 en 15.000 jaar oud. De vele honderden talen die de Indianen in Noord-, Midden- en Zuid-Amerika spreken zijn te verdelen in 10 taalgroepen.

Hoe verdeel je de taalgroepen?

Nog steeds is niet iedereen het erover eens hoe de talen van Amerika in te delen. Die taalgroepen worden weer onderverdeeld in kleinere taalgroepen en die worden weer onderverdeeld in talen. Taalgroepen zijn talen die verwant zijn aan elkaar. De taalgroep waar het Nederlands toebehoort is het Indo-Europees, de taalgroep waar naast Nederlands, onder andere Engels, Frans en Hindi toe behoren.

Verwantschap van talen

Uiteindelijk zijn trouwens alle menselijke talen, net als alle mensen, aan elkaar verwant. Er zijn woorden die zowel in het Nederlands als in Indiaanse talen bestaan. Vaak hebben die woorden een iets andere maar verwante betekenis, zoals mama of melk. Mama betekent vaak moeder of borst (borst omdat de moeder het kind voedt met de borst). Bij de Kogi, een groep Indianen die in het hooggebergte van Columbia leeft, betekent 'mama' priester. Als je weet dat sommige kinderen op zeer jonge leeftijd worden meegenomen door de priester om door hem te worden opgeleid en opgevoed, begrijp je misschien hoe dat kan.

De betekenis van melk is in Indiaanse talen vaak keel, slikken of zuigen. Als je wel eens een kind aan de moederborst hebt gezien en weet dat de enige melk die Indianen kennen moedermelk is, begrijp je de relatie waarschijnlijk wel. Het is niet altijd gemakkelijk die verwantschap te herkennen. Het woord melk is in de loop van de tijd in verschillende talen anders gaan klinken, b.v. milq, amu'ul, of mlqw-tan. Zoals je uit het laatste voorbeeld kunt opmaken, zijn die verschillen vaak zo groot dat je het woord zelfs niet kunt uitspreken. Voor nog veel meer woorden zijn geen overeenkomstige klanken te vinden. Dat is omdat er in de loop van de tijd woorden moesten worden bedacht voor de nieuwe dingen die mensen op hun tocht over de aarde tegenkwamen. Als groepen zich afscheiden, veranderen bestaande woorden vaak van klank en betekenis. Dat geldt niet alleen voor Nederlanders en Indianen, maar ook voor Indianen onderling. Zo ontstaan er in Amerika vele honderden talen. Talen die net zo veel van elkaar verschillen als Frans en Nederlands of zelfs Nederlands en Chinees. Omdat zij elkaar niet kunnen verstaan, ontwikkelen de Indianen van de Prairie een gebarentaal die enigszins lijkt op de taal van doven.

Cultuurgebieden

Als mensen zich ergens vestigen, passen zij hun levenswijze aan de omstandigheden aan. Indianen die in het Andesgebergte terecht zijn gekomen, hebben een andere levenswijze dan zij die bij de grote meren in het noordoosten terecht zijn gekomen of op de vlakte in het midden-westen van Noord-Amerika. Zo'n gebied waar mensen een vergelijkbare levenswijze hebben, heet een cultuurgebied- De meest gebruikelijke indeling van de cultuurgebieden van Noord-, Midden- en Zuid-Amerika is: het verre noorden, de noord-westkust, Californië en het grote bekken, de vlakte, het oostelijk woudgebied, het zuidwesten, Midden-Amerika, het Andesgebergte, de Argentijnse pampa, het Caraibisch gebied en het tropisch regenwoud.

Plattegrond van de cultuurgebieden

De volken die in zo'n gebied leven, brengen vergelijkbare culturen voort, maar bedenk dat er altijd ook grote verschillen tussen die volken zijn. Niet iedereen is het met die opdeling eens. De Indianen in Zuid-Amerika worden ook wel verdeeld in Indianen van het hoogland die in de bergen wonen en Indianen van het laagland. Deze Indianen leven onder andere in het tropisch regenwoud.

Stammen, volken of naties

In ieder gebied wonen verschillende stammen, volken of naties. Het is moeilijk uit te leggen wat een stam is. Het lijkt een beetje op een volk, maar soms is het volk groter dan een stam. De Oglala zijn een Sioux-stam. Het volk waar zij toebehoren is de Sioux. Zij hebben samen met de andere Sioux-stammen een vergelijkbare religie, taal en ook een vergelijkbaar doel: samen tegen de rest van de wereld. Maar de Oglala hoeven zich niets aan te trekken van andere Sioux-stammen. Een stam is dus ook niet helemaal hetzelfde als een land of een staat. Stammen hebben meestal niet een duidelijk grondgebied. Tegenwoordig hebben veel Indiaanse stammen wel een duidelijk afgebakend grondgebied in de vorm van reservaten.

Een ander voorbeeld zijn de Yanomama. De Yanomama leven verspreid over een groot gebied op de grens tussen Venezuela en Brazilië. leder dorp is onafhankelijk en kan met ieder ander dorp in oorlog zijn en is dat meestal ook. Toch is er duidelijk sprake van een Yanomama-volk met voor ieder dorp dezelfde godsdienst, een zelfde cultuur en een vergelijkbare levenswijze.

Recht op onafhankelijkheid

Tegenwoordig spreken wij niet meer van stammen, maar van inheemse volken. Veel Indiaanse volken spreken liever over zichzelf als natie. Zo willen zij laten zien dat zij net zo veel recht hebben op onafhankelijkheid als de Amerikanen of de Nederlanders.


Terug naar boven

eXTReMe Tracker